მოკლე პასუხი
წილადი აჩვენებს მთელის ნაწილს. ქვედა რიცხვი, მნიშვნელი, გვეუბნება, რამდენ ტოლ ნაწილად გავყავით მთელი, ზედა, მრიცხველი, კი, რამდენი ნაწილი ავიღეთ. 3/4 ნიშნავს: მთელი 4 ტოლ ნაწილად გავყავით და 3 ავიღეთ. ერთნაირი მნიშვნელის მქონე წილადებს უბრალოდ მრიცხველებს ვუკრებთ, სხვადასხვა მნიშვნელისას კი ჯერ საერთო მნიშვნელამდე მივყავართ.
სტატიის შინაარსი
რა არის წილადი
წარმოიდგინე პიცა, დაჭრილი 4 ტოლ ნაჭრად. შენ 3 ნაჭერი შეჭამე. შენ შეჭამე 3/4, „სამი მეოთხედი“.
[ ■ ][ ■ ][ ■ ][ ]
- მნიშვნელი (ქვედა რიცხვი, 4): რამდენ ტოლ ნაწილად გავყავით მთელი
- მრიცხველი (ზედა რიცხვი, 3): რამდენი ნაწილი ავიღეთ
მნიშვნელოვანია სიტყვა ტოლი: თუ ნაჭრები სხვადასხვა ზომისაა, ეს მეოთხედები არ არის.
წილადები ყოველდღიურობაში
- ნახევარი ლიტრი რძე: 1/2
- საათის მეოთხედი: 15 წუთი, ანუ 1/4 საათი
- შოკოლადის ფილა 12 კუბიკით, 3 კუბიკი არის 3/12
ტოლფასი წილადები
1/2 და 2/4 ერთი და იგივე ზომაა:
1/2: [ ■■■■ ][ ]
2/4: [ ■■ ][ ■■ ][ ][ ]
წესი: თუ მრიცხველსაც და მნიშვნელსაც ერთსა და იმავე რიცხვზე გავამრავლებთ ან გავყოფთ, წილადი არ იცვლება.
1/2 = 2/4 = 3/6 = 4/8
ამ წესით წილადს ვკვეცთ: 6/8 = 3/4, რადგან ორივე რიცხვი 2-ზე იყოფა.
წილადების შედარება
ერთნაირი მნიშვნელი
3/8 და 5/8: ნაჭრები ერთი ზომისაა, ამიტომ მეტია ის, სადაც მეტი ნაჭერია: 5/8 > 3/8.
ერთნაირი მრიცხველი
1/3 და 1/5: რაც უფრო მეტ ნაწილად ვჭრით, მით პატარაა ნაჭერი. 1/3 > 1/5.
ბავშვებისთვის ეს ხშირად მოულოდნელია: 5 მეტია 3-ზე, მაგრამ 1/5 ნაკლებია 1/3-ზე. ჰკითხეთ: „რომელი გირჩევნია, პიცის მესამედი თუ მეხუთედი?“
სხვადასხვა მნიშვნელი
2/3 და 3/4: ორივე გადავიყვანოთ მეთორმეტედებში. 2/3 = 8/12, 3/4 = 9/12. 3/4 მეტია.
შეკრება და გამოკლება
ერთნაირი მნიშვნელი
მრიცხველებს ვკრებთ, მნიშვნელი რჩება:
2/7 + 3/7 = 5/7
სხვადასხვა მნიშვნელი
1/2 + 1/3: ჯერ ვპოულობთ საერთო მნიშვნელს, 6-ს.
1/2 = 3/6, 1/3 = 2/6, ამიტომ 3/6 + 2/6 = 5/6
ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა 1/2 + 1/3 = 2/5. ნახატი მაშინვე აჩვენებს, რომ ეს შეუძლებელია: ორ ნაწილზე მეტი რამ ნახევარზე ნაკლები ვერ იქნება.
წილადი რიცხვიდან
რა არის 24-ის 3/4?
- 24 გავყოთ 4 ტოლ ნაწილად: 24 : 4 = 6
- ავიღოთ 3 ნაწილი: 6 × 3 = 18
წილადი, ათწილადი, პროცენტი
| წილადი | ათწილადი | პროცენტი |
|---|---|---|
| 1/2 | 0.5 | 50% |
| 1/4 | 0.25 | 25% |
| 3/4 | 0.75 | 75% |
| 1/10 | 0.1 | 10% |
შეჯამება
წილადი მთელის ტოლი ნაწილებია. ჯერ ნახატით და საგნებით, მერე ციფრებით. ტოლფასი წილადები, შედარება და შეკრება ერთ მარტივ წესს ეყრდნობა: ნაწილები ერთი ზომის უნდა იყოს.
ხშირად დასმული კითხვები
როგორ ავუხსნათ ბავშვს წილადი მარტივად?
პიცით ან შოკოლადით: მთელი გავყოთ ტოლ ნაწილებად. მნიშვნელი გვეუბნება, რამდენ ნაწილად გავყავით, მრიცხველი, რამდენი ავიღეთ.
რატომ არის 1/5 ნაკლები 1/3-ზე?
რაც უფრო მეტ ნაწილად ვჭრით მთელს, მით პატარაა თითოეული ნაჭერი. მეხუთედი მესამედზე პატარაა.
რატომ არ შეიძლება მნიშვნელების შეკრება?
მნიშვნელი ნაჭრის ზომას აღნიშნავს და არა რაოდენობას. ამიტომ ჯერ ნაჭრები ერთ ზომამდე, ანუ საერთო მნიშვნელამდე, მივყავართ და მერე ვკრებთ რაოდენობას.
მათემატიკა თამაშით
Coding.ge-ზე სახალისო მათემატიკა და მათემატიკა სინგაპურის მეთოდით ინტერაქტიული ამოცანებით, ვიზუალური მოდელებითა და ქართული ახსნით.
სცადეთ 7 დღე უფასოდწყაროები
- 1.Khan Academy: Math — Khan Academy
- 2.Toward a Theory of Instruction — Jerome S. Bruner, Harvard University Press, 1966
- 3.Principles to Actions: Ensuring Mathematical Success for All — National Council of Teachers of Mathematics (NCTM), 2014
- 4.ეროვნული სასწავლო გეგმა: მათემატიკა — საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო