მოკლე პასუხი
ზეპირი ანგარიში სწრაფდება, როცა ბავშვი რიცხვებს მოსახერხებელ ნაწილებად შლის. ყველაზე სასარგებლო ტექნიკებია: 10-მდე შევსება, მრგვალ რიცხვამდე დამრგვალება და კომპენსაცია, მარცხნიდან მარჯვნივ შეკრება, 5-ზე გამრავლება როგორც 10-ის ნახევარი და გაორმაგება-განახევრება. ყოველდღიური 5 წუთი საკმარისია პროგრესისთვის.
სტატიის შინაარსი
რატომ ღირს ზეპირი ანგარიში
ზეპირი ანგარიში მხოლოდ სისწრაფე არ არის. ის ასწავლის ბავშვს, როგორ არის რიცხვები აგებული: ათეულები, ერთეულები, ნაწილები. ამიტომ ზეპირად კარგად მთვლელ ბავშვს, როგორც წესი, ნაკლებად უჭირს წერითი მათემატიკაც.
შეკრება და გამოკლება
1. 10-მდე შევსება
8 + 7: 8-ს 10-მდე 2 აკლია. 7-დან ავიღოთ 2, დარჩება 5.
8 + 7 = 8 + 2 + 5 = 10 + 5 = 15
2. მარცხნიდან მარჯვნივ
47 + 36: ჯერ ათეულები, 40 + 30 = 70, მერე ერთეულები, 7 + 6 = 13.
70 + 13 = 83
3. დამრგვალება და კომპენსაცია
49 + 27: 49 თითქმის 50-ია. 50 + 27 = 77, მერე 1 უკან: 76.
83 − 29: 83 − 30 = 53, ერთი მეტი გამოვაკელით, ამიტომ ვუმატებთ: 54.
4. გამოკლება ზემოთ დათვლით
100 − 63: 63-დან 70-მდე 7-ია, 70-დან 100-მდე 30. 7 + 30 = 37.
ასე ხურდასაც ითვლიან მაღაზიაში.
გამრავლება
5. 10-ზე და 100-ზე
რიცხვს ბოლოს ემატება 0 ან 00: 34 × 10 = 340, 34 × 100 = 3400.
6. 5-ზე: 10-ის ნახევარი
48 × 5: 48 × 10 = 480, ნახევარი 240.
7. გაორმაგება და განახევრება
ერთ რიცხვს ვაორმაგებთ, მეორეს ვანახევრებთ, ნამრავლი არ იცვლება.
16 × 25 = 8 × 50 = 4 × 100 = 400
8. 9-ზე: 10-ზე გამრავლება და ერთის გამოკლება
7 × 9 = 7 × 10 − 7 = 70 − 7 = 63
9. ორნიშნა რიცხვი 11-ზე
36 × 11: ციფრები გავწიოთ, შუაში ჩავწეროთ მათი ჯამი: 3, (3 + 6), 6 = 396.
თუ ჯამი 10 ან მეტია, ერთი ათეულს გადადის: 57 × 11 = 5, (5 + 7 = 12), 7. 2 შუაში რჩება, 1 ემატება 5-ს: 627.
10. 5-ით დაბოლოებული რიცხვის კვადრატი
35 × 35: პირველი ციფრი გავამრავლოთ მომდევნოზე, 3 × 4 = 12, და ბოლოს მივუწეროთ 25: 1225.
65 × 65: 6 × 7 = 42, პასუხი 4225.
როგორ ვივარჯიშოთ
- ერთი ტექნიკა კვირაში. ჯერ ერთი კარგად, მერე შემდეგი.
- 5 წუთი დღეში. მაგალითად, მანქანაში ან ვახშმამდე.
- ჯერ სიზუსტე, მერე სისწრაფე. სისწრაფე თავად მოვა.
- ახსნა ხმამაღლა. „როგორ დაითვალე?“ ეხმარება ბავშვს მეთოდის გაცნობიერებაში.
- ჩაწერა ნებადართულია. თავიდან პატარა ჩანაწერი ნორმალურია.
შეჯამება
ზეპირი ანგარიშის საიდუმლო რიცხვის მოსახერხებელ ნაწილებად დაშლაა. დაიწყეთ 10-მდე შევსებით და დამრგვალებით, მერე გადადით გამრავლების ხრიკებზე, ყოველდღე რამდენიმე წუთი.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ასაკიდან შეიძლება ზეპირი ანგარიშის ტექნიკების სწავლა?
შეკრება-გამოკლების ტექნიკები 7-8 წლიდან, გამრავლების ხრიკები გამრავლების ტაბულის ცოდნის შემდეგ, დაახლოებით 9-10 წლიდან.
ზიანს ხომ არ აყენებს ხრიკები მათემატიკის გაგებას?
არა, თუ ბავშვმა იცის, რატომ მუშაობს ხრიკი. მაგალითად, 5-ზე გამრავლება 10-ის ნახევარია, რადგან 5 არის 10-ის ნახევარი. ახსენით მიზეზი და არა მხოლოდ წესი.
რამდენ ხანში შეამჩნევს ბავშვი პროგრესს?
ყოველდღიური 5-10 წუთიანი ვარჯიშით, როგორც წესი, 2-3 კვირაში.
მათემატიკა თამაშით
Coding.ge-ზე სახალისო მათემატიკა და მათემატიკა სინგაპურის მეთოდით ინტერაქტიული ამოცანებით, ვიზუალური მოდელებითა და ქართული ახსნით.
სცადეთ 7 დღე უფასოდწყაროები
- 1.Secrets of Mental Math — Arthur Benjamin, Michael Shermer, Three Rivers Press, 2006
- 2.Mathematical Mindsets — Jo Boaler, Jossey-Bass, 2016
- 3.youcubed — Stanford Graduate School of Education